π. Ιωάννης Ρωμανίδης: 19.Τι είναι η εμπειρία της θεώσεως

   Αλλά και στην Δυτική παράδοσι έχομε την Μεσαιωνική Σχολαστική Θεολογία, η οποία συγχέει τα κατηγορήματα κτιστό και άκτιστο με τα κατηγορήματα μεταβλητό αμετάβλητο. Σ’ αυτούς, γίνεται ταύτισις των μεν με τα δε. Η Θεολογία τους αυτή είναι Αριστοτελικο-Πλατωνική.

    Ο Αριστοτέλης ομιλεί για ακίνητον κινούν. Υπάρχουν, λέγει, περίπου 49 ακίνητα, τα οποία είναι καθαρή ενέργεια και δεν κινούνται καθ’ εαυτά, αλλά προκαλούν κίνησι σε άλλα. Κινούν δηλαδή τα άλλα δια της έλξεως, όπως ο μαγνήτης.

π. Ιωάννης Ρωμανίδης: 20.Περί έρωτος

Κατά τους Νεοπλατωνικούς δεν έχει ο Θεός έρωτα για τον άνθρωπο, αλλά ο άνθρωπος για τον Θεό. Αλλά κατ’ αυτούς ο έρωτας είναι μία έλλειψις, διότι ο άνθρωπος, λένε, έχει έρωτα προς κάτι που του λείπει. Και κατά την άποψή τους αυτό συμβαίνει σε όλους τους τομείς, ακόμη και στις σχέσεις του Θεού με τον άνθρωπο. Αυτή η έλλειψις λέγεται έρως στην αρχαία Ελληνική φιλοσοφία. Αυτόν τον έρωτα τον έχει εκείνος ο οποίος δεν είναι τέλειος. Οπότε ο έρως είναι για τον ατελή. Η τελειότης είναι κατ’ αυτούς καταστολή του έρωτος.

π. Ιωάννης Ρωμανίδης: 21. Περί Ορολογίας, ως και περί των ρητών και των νοημάτων στην Θεολογία

Οι Πατέρες λοιπόν τονίζουν ότι όλα τα ρητά και τα νοήματα, που έχει ο άνθρωπος, είναι δημιουργήματα της ανθρωπίνης διανοήσεως. Δεν κατεβαίνουν από τον ουρανό ούτε νοήματα ούτε ρητά. Ο Θεός δεν δημιουργεί ο ίδιος στους ανθρώπους ούτε νοήματα ούτε ρητά. Και από αυτής της απόψεως τονίζουν οι Πατέρες, με βάσι την εμπειρία τους της θεώσεως, ότι κάθε ανθρώπινη γλώσσα είναι ανθρώπινο κατασκεύασμα.

π. Ιωάννης Ρωμανίδης: 22.Περί των δύο ειδών της αποκαλύψεως

Γι’ αυτό έχομε δύο ειδών αποκαλύψεις. Έχομε την αποκάλυψι, που είναι η νοερά ευχή και έχομε και την αποκάλυψι, που είναι η θέωσις. Βέβαια η δεύτερη αποκάλυψις, που είναι ο δοξασμός και η θέωσις, αυτή είναι το βασικό κλειδί, με το οποίο κατανοούμε πλήρως την αποκάλυψι του φωτισμού. Έτσι βλέπομε εδώ ότι συναντούμε μία αντίληψι περί αποκαλύψεως και περί θεοπνευστίας, η οποία είναι καθαρώς εμπειρική και τίποτε άλλο.

Ιωάννου Σ. Ρωμανίδου: Το Προπατορικόν Αμάρτημα - Κεφάλαιον Β΄ (Σχέσις Θεού και κόσμου - α. Η εκ του μηδενός δημιουργία και η θεία ελευθερία)

Η βασική προϋπόθεσις της όλης ζωής και σκέψεως της αρχαίας Εκκλησίας είναι η βιβλική διδασκαλία περί της εκ του μηδενός δημιουργίας του κόσμου κατά τελείως θετικήν και όλως ελευθέραν ενέργειαν του Θεού. «Πρώτον πάντων πίστευσον ότι εις εστιν ο Θεός, ο τα πάντα κτίσας και καταρτίσας και ποιήσας εκ του μη όντος εις το είναι τα πάντα, και πάντα χωρών, μόνος δε αχώρητος ων». Η ορθή κατανόησις του χαρακτήρος του προπατορικού αμαρτήματος εξαρτάται κατ’ ουσιαστικόν τρόπον εκ της ορθής αντιλήψεως της σχέσεως του Θεού προς τον κόσμον.

Όσιος Θεόγνωστος: Σύντομη Βιογραφία και Εισαγωγικά Σχόλια (Φιλοκαλία των Ιερών Νηπτικών, β΄ τόμος)

Σύντομη βιογραφία: O όσιος Θεόγνωστος, ο συντάκτης των κεφαλαίων που ακολουθούν, αν ταυτίζεται με τον ομώνυμο Αλεξανδρινό που λεγόταν και Εξηγητής και τον αναφέρει ο Φώτιος (ανάγν. 106η), ή είναι άλλος, δεν το ξέρομε με ακρίβεια, όπως και το πότε έζησε.

Όπως όμως το δένδρο γνωρίζεται από τον καρπό του, έτσι και αυτός ήταν από εκείνους που έζησαν με αρετή και πνευματική γνώση και εξαιτίας της καθαρότητας του βίου του είχε εγκάτοικο μέσα του τη χάρη του Πνεύματος.

Φωτιζόμενος στο νου με τις ελλάμψεις του Πνεύματος, που φυσικό προσόν τους είναι η αποκάλυψη των πάντων, και εμπνεόμενος, σαν κάποιο όργανο, από τις ζωογόνες πνοές Του, μελώδησε τα κεφάλαια αυτά σαν μέλος παναρμόνιο και ιερό. Και γοητεύει την ακοή και τη διάνοια των αναγνωστών με τη χάρη και τα πνευματικά νοήματα που αυτά περιέχουν, και τους διεγείρει προς τον έμπρακτο ζήλο της κατορθώσεως.

Ιωάννου Σ. Ρωμανίδου: Το Προπατορικόν Αμάρτημα - Κεφάλαιον Α΄ (Γένεσις, Πτώσις και Σωτηρία κατά την Ελληνικήν Φιλοσοφίαν εν γένει)

Είναι απολύτως φυσικόν δια παν φιλοσοφικό σύστημα, το οποίο επιδιώκει να εξηγήσει εξ επόψεως των δεδομένων της φύσεως τα φαινόμενα και την εν αυτοίς ύπαρξιν του κακού να κάμνει σύγχυση μεταξύ των ιδεών της γενέσεως της ύλης και της πτώσεως αυτής(1). Αρχόμενος από παρατηρήσεων φιλοσοφικών και επιστημονικών επί του υλικού κόσμου είναι αδύνατον να φθάσει τις λογικώς εις τον χωρισμόν μεταξύ της δημιουργίας του κόσμου και της πτώσεως αυτού, απλούστατα διότι η νυν πραγματικότης παρουσιάζει προ οφθαλμών την φύσιν ως έχει μετά την πτώσιν(2).

Ιωάννης ο Σιναΐτης, Άγιος: Κλίμαξ - Λόγος Λ΄ (Περί αγάπης, ελπίδος και πίστεως)

(Διά τόν σύνδεσμον τής εναρέτου

τριάδος τών αρετών, τής αγάπης, τής,

ελπίδος καί τής πίστεως)

ΝΥΝΙ ΔΕ λοιπόν - ύστερα από όλα τα προηγούμενα - μένει τα τρία ταύτα – τά οποία σφίγγουν και διατηρούν τον σύνδεσμο όλων – πίστις, ελπίς, αγάπη∙ μείζων δε πάντων η αγάπη» (πρβλ. Α΄ Κορ. ιγ΄ 13), διότι και ο Θεός αγάπη ονομάζεται (πρβλ. Α΄ Ιωάν. δ΄ 16). Εγώ όμως την μία την βλέπω σαν ακτίνα, την άλλη σαν φως και την Τρίτη σαν ηλιακό δίσκο, και όλες μαζί σαν ένα φωτεινό απαύγασμα και μία και την αυτήν λαμπρότητα.

Ιωάννου Σ. Ρωμανίδου: Το Προπατορικόν Αμάρτημα - Εισαγωγή (β. Θεολογική μέθοδος)

Επί του υπό έρευναν θέματος είναι ενδιαφέρον να παρακολουθήσει τις την αφετηρίαν των αντιθέτων προς αλλήλας θεολογικών παρατάξεων, εκάστη των οποίων προσπαθεί να ερμηνεύσει τας πρώτας περί πτώσεως βιβλικάς και πατερικάς μαρτυρίας κατ’ ιδίαν αντίληψιν. Η μία εξ αυτών προσπαθεί να αποδείξει, ότι η ανθρωπότης πράγματι έπεσε και ετιμωρήθη υπό του Θεού δια την του ενός παράβασιν. Η άλλη ισχυρίζεται ότι η τοιαύτη αντίληψις είναι παντελώς ξένη προς την γνησίαν περί θρησκείας ιουδαϊκήν και χριστιανικήν παράδοσιν.

π. Ιωάννης Ρωμανίδης: 23.Περί αντικειμενικότητος στην έρευνα και στην Θεολογία

Τι εννοούμε όμως λέγοντας αντικειμενικότητα στην έρευνα; Στις θετικές επιστήμες η αντικειμενικότητα αποκτάται με την παρατήρησι και με την ανάλυσι. Π.χ. πως μάθαμε ότι υπάρχουν περίπου 100.000 γονίδια μέσα σ’ ένα κύτταρο; Τα παρετηρήσαμε με ένα ηλεκτρονικό μικροσκόπιο, τα φωτογραφήσαμε και τα μετρήσαμε.